Νομοσχέδιο Δένδια: Ο Εκσυγχρονισμός της Στρατιωτικής Θητείας ή Ένα Βήμα προς τη Στρατιωτικοποίηση;

Το πρόσφατο νομοσχέδιο του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, υπό τον Νίκο Δένδια, επιχειρεί μια ολιστική αναθεώρηση του συστήματος στρατολογίας, θητείας και εφεδρείας, παρουσιάζοντάς το επισήμως ως «κωδικοποίηση και εκσυγχρονισμό» της νομοθεσίας. Ωστόσο, οι διατάξεις του προκαλούν προβληματισμό, καθώς μετατρέπουν τη στρατολογία σε έναν διαρκή μηχανισμό ελέγχου των πολιτών, υπερβαίνοντας τον παραδοσιακό αμυντικό σκοπό.

Σύμφωνα με το άρθρο 202, κάθε πολίτης υποχρεούται να ενημερώνει τη στρατολογική υπηρεσία για οποιαδήποτε αλλαγή στοιχείων έως το 45ο έτος της ηλικίας του. Η ρύθμιση αυτή, για πρώτη φορά, καθιερώνει μια συνεχή διοικητική σχέση μεταξύ πολίτη και στρατολογικού μητρώου, ακόμη και μετά την ολοκλήρωση της θητείας ή της απαλλαγής.

Επιπλέον, η εφεδρεία επεκτείνεται έως το 50ό έτος για στρατεύσιμους και έως το 60ό για αξιωματικούς και υπαξιωματικούς. Η αποστολή ηλεκτρονικών προσκλητηρίων μέσω gov.gr μετατρέπει την παρουσία στον στρατό σε υποχρέωση που επιβάλλεται ψηφιακά, χωρίς φυσική επίδοση, ενισχύοντας τον ρόλο του ΥΠΕΘΑ ως εποπτικού φορέα σε βάρος της κοινωνικής αυτονομίας.

Οι περιορισμοί στις αναβολές και τις απαλλαγές, καθώς και η μείωση του ρόλου πολιτικών ιατρών στις αποφάσεις υγείας, δείχνουν μια κατεύθυνση προς αυστηρότερη πειθαρχία και λιγότερη κοινωνική ευαισθησία. Οι αντιρρησίες συνείδησης αντιμετωπίζονται πλέον με νέα φίλτρα και εναλλακτική εφεδρική υπηρεσία, που διατηρεί το δικαίωμα αντίρρησης εντός ενός περιοριστικού πλαισίου.

Η διασύνδεση των στρατολογικών υπηρεσιών με ΑΑΔΕ, ΚΕΠ και Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης για εντοπισμό ανυποτάκτων σηματοδοτεί τη μετατροπή της ανυποταξίας από νομική κατάσταση σε ψηφιακή παράβαση, με διασταυρώσεις προσωπικών δεδομένων χωρίς ειδοποίηση.

Το νομοσχέδιο, αν και προβάλλεται ως εκσυγχρονιστικό, δημιουργεί ένα μοντέλο όπου:

• Η στρατολογία μετατρέπεται σε μηχανισμό μόνιμης εποπτείας.
• Η ψηφιοποίηση λειτουργεί ως εργαλείο ελέγχου, όχι απλώς απλούστευσης.
• Η πολιτική και στρατιωτική εξουσία συγκλίνουν, περιορίζοντας την αυτονομία του πολίτη.

Σε μια περίοδο όπου η εθνική άμυνα απαιτεί ισορροπία μεταξύ ασφάλειας και δημοκρατικών ελευθεριών, το νομοσχέδιο εγείρει σημαντικά ερωτήματα για το αν η Ελλάδα κινείται προς ένα μοντέλο πιο στρατιωτικοποιημένου κράτους, όπου η υπερεξουσία του ΥΠΕΘΑ κυριαρχεί σε βάρος των πολιτών.

Η κυβέρνηση το χαρακτηρίζει «εκσυγχρονισμό», αλλά οι διατάξεις του δείχνουν μια μετατόπιση εξουσίας από τον πολίτη στο κράτος, καθιστώντας την εφεδρεία και τη στρατολογία όχι μόνο καθήκον αμυντικό, αλλά και μηχανισμό κοινωνικού ελέγχου και επιτήρησης.