Από το global στο regional: Η σιωπηλή μετατόπιση της αντιτρομοκρατίας

Αντιτρομοκρατία à la carte: Όταν τα εθνικά συμφέροντα υπερισχύουν – Όταν η ασφάλεια γίνεται συναλλαγή: Το νέο δόγμα στον Κόλπο

Η παγκόσμια αρχιτεκτονική αντιτρομοκρατίας βρίσκεται σε φάση βαθιάς αναδιάρθρωσης, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής υποχωρούν σταδιακά από τον ρόλο του κεντρικού συντονιστή. Από τις αρχές του 2025, η Ουάσινγκτον έχει περιορίσει δραστικά το προληπτικό σκέλος της στρατηγικής της, αποδυναμώνοντας μηχανισμούς αντιμετώπισης ριζοσπαστικοποίησης και σταθεροποίησης εύθραυστων κρατών.

Η στροφή αυτή κορυφώθηκε τον Ιανουάριο του 2026, όταν ο Ντόναλντ Τραμπ υπέγραψε εκτελεστικό διάταγμα αποχώρησης από 66 διεθνείς οργανισμούς, μεταξύ των οποίων και το Global Counterterrorism Forum, βασικός πυλώνας πολυμερούς συνεργασίας στον τομέα της αντιτρομοκρατίας. Παράλληλα, η αποδυνάμωση της USAID με περικοπή του 83% των προγραμμάτων της άφησε κρίσιμα κενά σε περιοχές όπως η Συρία, όπου η διαχείριση κρατουμένων του ISIS και η σταθεροποίηση περιοχών τέθηκαν σε κίνδυνο.

 Δηλώσεις & Στρατηγικά Μηνύματα

«Η αποχώρηση των ΗΠΑ δεν είναι απλώς τακτική, αλλά στρατηγική αναδίπλωση» εκτιμούν αναλυτές διεθνών σχέσεων, υπογραμμίζοντας ότι το κενό που δημιουργείται δεν μπορεί να καλυφθεί εύκολα από μεμονωμένους δρώντες.

Στον αντίποδα, κράτη του Κόλπου επιχειρούν να καλύψουν μέρος αυτού του κενού, όχι όμως ως συλλογική απάντηση αλλά ως προέκταση εθνικών συμφερόντων. Η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Κατάρ ενισχύουν την παρουσία τους σε κρίσιμες ζώνες, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τη μεταπολεμική Συρία.

Συρία: Το «επιτυχημένο» μοντέλο

Μετά την πτώση του Μπασάρ αλ-Άσαντ, η Συρία βρέθηκε σε θεσμικό κενό, με υπολείμματα του ISIS να παραμένουν ενεργά. Η Σαουδική Αραβία επένδυσε άνω των 6 δισ. δολαρίων σε υποδομές, επιχειρώντας να ενισχύσει την κρατική συνοχή.

Η ένταξη της Συρίας στον διεθνή συνασπισμό κατά του ISIS, υπό σαουδαραβική αιγίδα, αποτελεί ένα νέο μοντέλο περιφερειακής αντιτρομοκρατίας. Εφόσον οι επενδύσεις συμβάλλουν στην αποδυνάμωση ένοπλων ομάδων και στον περιορισμό της στρατολόγησης, το αποτέλεσμα μπορεί να θεωρηθεί θετικό, ανεξαρτήτως προέλευσης.

Ρήγματα και Αντιφάσεις

Η εικόνα, ωστόσο, δεν είναι ομοιογενής. Η επίθεση του Ισραήλ στη Ντόχα, εντός του Κατάρ, αποτέλεσε σημείο καμπής. Για πρώτη φορά, πλήγμα σημειώθηκε σε έδαφος κράτους του Κόλπου, παρά την παρουσία αμερικανικών δυνάμεων στη βάση Al-Udeid Air Base.

«Το μήνυμα ήταν σαφές: η αμερικανική ομπρέλα ασφαλείας δεν είναι πλέον αξιόπιστη» σημειώνουν περιφερειακοί αναλυτές.

Η αντίδραση ήταν άμεση: κράτη όπως η Σαουδική Αραβία και τα ΗΑΕ εξέφρασαν απροθυμία να επιτρέψουν χρήση του εναέριου χώρου τους για πιθανή επίθεση κατά του Ιράν.

 Υεμένη και Σουδάν: Η αποτυχία του «transactional» μοντέλου

Στην Υεμένη, η σύγκρουση αποκάλυψε τις αποκλίνουσες στρατηγικές εντός του Κόλπου. Η Σαουδική Αραβία εστίασε στην αποκατάσταση κυβέρνησης και την ανάσχεση των Χούθι, ενώ τα ΗΑΕ επικεντρώθηκαν στην καταπολέμηση της Al-Qaeda in the Arabian Peninsula και στον έλεγχο λιμένων. Η διάρρηξη της συνεργασίας άφησε κενό που εξτρεμιστικές οργανώσεις μπορούν να εκμεταλλευτούν.

Ακόμη πιο ανησυχητική είναι η κατάσταση στο Σουδάν, όπου Σαουδική Αραβία και ΗΑΕ υποστηρίζουν αντίπαλες πλευρές, ενισχύοντας την αστάθεια σε μια ήδη ευάλωτη περιοχή.

Η νέα τάξη πραγμάτων στην αντιτρομοκρατία

Το emerging μοντέλο αντιτρομοκρατίας δεν βασίζεται πλέον σε κοινές απειλές αλλά σε εθνικά συμφέροντα. Πρόκειται για ένα «transactional» σύστημα, όπου:

• Η ασφάλεια ευθυγραμμίζεται με επενδύσεις και γεωοικονομικά συμφέροντα
• Η συνεργασία είναι προσωρινή και εύθραυστη
• Οι συγκρούσεις συμφερόντων υπονομεύουν τη συνοχή

Όπου τα συμφέροντα συγκλίνουν, όπως στη Συρία, το σύστημα λειτουργεί. Όπου αποκλίνουν, όπως στην Υεμένη και το Σουδάν, η αντιτρομοκρατία αποτυγχάνει.

Η αποχώρηση των ΗΠΑ αφήνει πίσω ένα κατακερματισμένο τοπίο, όπου η αντιτρομοκρατία δεν αποτελεί πλέον συλλογικό εγχείρημα αλλά παράγωγο ανταγωνιστικών στρατηγικών.

Η διεθνής κοινότητα καλείται να επαναπροσδιορίσει το πλαίσιο συνεργασίας, δημιουργώντας νέους πολυμερείς μηχανισμούς που δεν εξαρτώνται από μία μόνο δύναμη.

Σε ένα περιβάλλον αυξανόμενης αστάθειας και με την ένταση γύρω από το Ιράν να εντείνεται, η ανάγκη για συνεκτική και αξιόπιστη αρχιτεκτονική ασφάλειας καθίσταται πιο επιτακτική από ποτέ.

Πηγή: pagenews.gr

Γράψτε το σχόλιο σας

• Τεχεράνη υπό πολιορκία drones: Νέα κλιμάκωση στον σκιώδη πόλεμο Ιράν–Δύσης

• Η παγίδα της ασάφειας: όταν η στρατηγική γίνεται χάος στα Στενά του Ορμούζ

• Νομικό παράθυρο ή θεσμική κρίση; Το Πεντάγωνο “παγώνει” το ρολόι πολέμου με το Ιράν

• Μέση Ανατολή στο «κόκκινο»: Το Ιράν απειλεί με πυρηνική αδιαλλαξία και μπλοκάρισμα του Ορμούζ

• «Κλεμμένα σιτηρά» φέρνουν ρήξη: Κυρώσεις Ζελένσκι κατά Ισραήλ – Στο παιχνίδι και η Ευρώπη

• Στο τραπέζι πολεμικά σχέδια κατά του Ιράν – Ο Τραμπ ζητά επιλογές επίθεσης