Όταν η Γερμανία ηγείται της ανόδου της ευρωπαϊκής άμυνας: Το στοίχημα της στρατηγικής αυτονομίας της ΕΕ

Μια βαθιά γεωπολιτική μετατόπιση βρίσκεται σε εξέλιξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς η Γερμανία περνά από ιστορικά αμυντική στάση σε ρόλο ηγεσίας για την ανασυγκρότηση της ευρωπαϊκής στρατιωτικής ισχύος.

Η απόφαση του Βερολίνου να εγκρίνει ένα πρωτοφανές πακέτο άμυνας και υποδομών ύψους περίπου 1 τρισεκατομμυρίου ευρώ σηματοδοτεί το πιο καθαρό ρήγμα με τη μεταπολεμική γερμανική στρατηγική κουλτούρα.

Από τη «Friedenspolitik» στη Zeitenwende

Για δεκαετίες, η Γερμανία λειτουργούσε υπό τη λογική της αποστρατιωτικοποίησης μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Η πολιτική αυτή, γνωστή ως Friedenspolitik, θεωρούσε τη στρατιωτική ισχύ δευτερεύουσα επιλογή.

Η στροφή ξεκίνησε όταν ο καγκελάριος Σολτς κήρυξε το 2022 τη λεγόμενη Zeitenwende – μια «ιστορική καμπή» μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.

Σήμερα, με τον νέο καγκελάριο Μερτς, η Γερμανία προχωρά ακόμη πιο μακριά, αίροντας δημοσιονομικούς περιορισμούς ώστε να χρηματοδοτήσει μαζικά την άμυνα μέσω ειδικού ταμείου (Sondervermögen).

 Δύο πιέσεις που αλλάζουν την Ευρώπη

Η νέα ευρωπαϊκή στρατηγική δεν προκύπτει σε κενό:

• Ο πόλεμος Ρωσίας–Ουκρανίας συνεχίζει να απειλεί άμεσα την ανατολική πτέρυγα της Ευρώπης.
• Η επιστροφή του Τραμπ στον Λευκό Οίκο έχει ενισχύσει την αβεβαιότητα για τη δέσμευση των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η πρωτοβουλία ReArm Europe στοχεύει να κινητοποιήσει έως και 800 δισ. ευρώ για την ανασυγκρότηση της ευρωπαϊκής άμυνας.

Το βασικό πρόβλημα: χρήματα χωρίς ενιαίο δόγμα

Παρά την εντυπωσιακή αύξηση δαπανών, οι αναλυτές προειδοποιούν ότι το κεντρικό πρόβλημα της Ευρώπης δεν είναι οικονομικό αλλά στρατηγικό.

Το φαινόμενο που περιγράφεται ως «στρατηγικό χάος» αφορά:

• διαφορετικές αντιλήψεις απειλών μεταξύ κρατών-μελών,
• έλλειψη ενιαίου αμυντικού σχεδιασμού,
• και κατακερματισμένη στρατιωτική βιομηχανία.

Η Ευρώπη εξακολουθεί να λειτουργεί με εθνικές «νησίδες» παραγωγής:

• η Γερμανία σε άρματα μάχης,
• η Γαλλία σε μαχητικά αεροσκάφη,
• η Ιταλία σε ναυπηγική ισχύ.

Το αποτέλεσμα είναι υψηλό κόστος και χαμηλή διαλειτουργικότητα.

Η κρίση της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας

Η European Defence Technological and Industrial Base παραμένει κατακερματισμένη, με τα κράτη να προστατεύουν τις εθνικές τους βιομηχανίες αντί να δημιουργούν κοινή παραγωγική δομή.

Παράλληλα, προγράμματα όπως:

• SAFE
• EDIP
• ReArm Europe

προσπαθούν να επιβάλουν κοινές προμήθειες και σχεδιασμό, όμως η πρόοδος είναι αργή.

 NATO vs ευρωπαϊκή αυτονομία

Η στρατηγική αυτονομία δεν στοχεύει (θεωρητικά) στην αντικατάσταση του NATO, αλλά στη μετατροπή της Ευρώπης από «εξαρτημένο εταίρο» σε ισότιμο πυλώνα ασφάλειας.

Ωστόσο, χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, όπως η Πολωνία και τα κράτη της Βαλτικής, φοβούνται ότι μια αυτόνομη ευρωπαϊκή άμυνα θα μπορούσε να αποδυναμώσει την αμερικανική αποτροπή απέναντι στη Ρωσία.

Το γεωπολιτικό στοίχημα της Γερμανίας

Η Γερμανία βρίσκεται στο κέντρο μιας ιστορικής αντίφασης:

• ηγείται της στρατιωτικής αναγέννησης της Ευρώπης,
• αλλά πρέπει ταυτόχρονα να καθησυχάσει συμμάχους ότι δεν υπονομεύει το ΝΑΤΟ.

Η επιτυχία ή αποτυχία αυτού του εγχειρήματος θα καθορίσει αν η Ευρώπη θα εξελιχθεί σε ανεξάρτητο γεωπολιτικό δρώντα ή θα παραμείνει εξαρτημένη από τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η ευρωπαϊκή άμυνα βρίσκεται σε σημείο καμπής. Η Γερμανία έχει αναλάβει ρόλο ηγέτη σε μια προσπάθεια ιστορικής αναδιάρθρωσης, όμως η πραγματική πρόκληση δεν είναι τα κεφάλαια.

Είναι η δημιουργία ενιαίας στρατηγικής βούλησης. Χωρίς αυτήν, τα δισεκατομμύρια μπορεί να μετατραπούν σε απλά αποθέματα όπλων χωρίς πραγματική αποτρεπτική ισχύ.

Η Ευρώπη βρίσκεται μπροστά σε ένα θεμελιώδες ερώτημα:θα γίνει ανεξάρτητη στρατιωτική δύναμη ή θα παραμείνει μια οικονομική υπερδύναμη με στρατηγική εξάρτηση;

Πηγή: pagenews.gr