Πόλεμος και πετρέλαιο: Η κρίση στο Ιράν εκτοξεύει κέρδη και «καίει» τα νοικοκυριά

Η νέα γεωπολιτική ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή μετατρέπεται ήδη σε έναν από τους μεγαλύτερους ενεργειακούς σεισμούς μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022. Ο πόλεμος ΗΠΑ–Ισραήλ εναντίον του Ιράν έχει πυροδοτήσει ακραία αστάθεια στις αγορές πετρελαίου, εκτοξεύοντας το Brent ακόμη και πάνω από τα 120 δολάρια το βαρέλι, ενώ οι φόβοι για παρατεταμένο αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ έχουν επαναφέρει τον εφιάλτη της παγκόσμιας ενεργειακής κρίσης.

Την ίδια ώρα, οι μεγάλες πετρελαϊκές εταιρείες εμφανίζουν εκρηκτική άνοδο κερδών, επιβεβαιώνοντας για ακόμη μία φορά ότι οι γεωπολιτικές κρίσεις λειτουργούν ως επιταχυντής υπερκερδών για τη βιομηχανία ορυκτών καυσίμων.

Οι πετρελαϊκοί κολοσσοί «χρυσώνουν» μέσα στον πόλεμο

Η Shell ανακοίνωσε προσαρμοσμένα κέρδη 6,9 δισεκατομμυρίων δολαρίων για το πρώτο τρίμηνο του 2026 — τα υψηλότερα των τελευταίων δύο ετών — με βασικό μοχλό την εκτίναξη των τιμών ενέργειας και τη χρηματιστηριακή μεταβλητότητα που προκάλεσε η σύγκρουση με το Ιράν.

Παράλληλα, η εταιρεία αύξησε το μέρισμα κατά 5% και προχώρησε σε νέο πρόγραμμα επαναγοράς μετοχών ύψους 3 δισ. δολαρίων, επιβραβεύοντας τους μετόχους εν μέσω παγκόσμιας ενεργειακής ανασφάλειας.

Στο ίδιο μοτίβο κινήθηκαν οι TotalEnergies, BP και Equinor, με τις τέσσερις μεγαλύτερες ευρωπαϊκές εταιρείες ορυκτών καυσίμων να καταγράφουν συνολικά πάνω από 18 δισ. δολάρια κερδών μέσα σε μόλις τρεις μήνες.

Η διεθνής περιβαλλοντική οργάνωση Greenpeace κατηγορεί ανοιχτά τις κυβερνήσεις ότι επιτρέπουν στις πετρελαϊκές να μετατρέπουν κάθε διεθνή κρίση σε μηχανισμό υπερκερδοφορίας.

«Κάθε φορά που ξεσπά μια κρίση, οι οικογένειες πληρώνουν ακριβότερη ενέργεια, τρόφιμα και μεταφορές, ενώ οι εταιρείες ορυκτών καυσίμων μοιράζουν δισεκατομμύρια στους μετόχους τους», δήλωσε η Rebecca Newsom, Global Political Lead της Greenpeace.

Η γεωπολιτική των Στενών του Ορμούζ

Η στρατηγική σημασία των Στενών του Ορμούζ επανέρχεται στο επίκεντρο της παγκόσμιας γεωπολιτικής. Από εκεί διέρχεται σχεδόν το 20% της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου. Οι επιθέσεις, οι ναυτικές απειλές και οι διακοπές στις μεταφορές έχουν ήδη αφαιρέσει εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως από την αγορά.

Αναλυτές της αγοράς προειδοποιούν ότι η κατάσταση παραμένει εύθραυστη και πως ακόμη και μια προσωρινή σταθεροποίηση των τιμών είναι παραπλανητική.

«Η πραγματική απειλή δεν είναι μόνο ο πληθωρισμός αλλά η παράλυση των αγορών λόγω της αβεβαιότητας», σημειώνει ανάλυση της MarketWatch, περιγράφοντας ένα παγκόσμιο οικονομικό περιβάλλον όπου επιχειρήσεις και κυβερνήσεις αδυνατούν να σχεδιάσουν μακροπρόθεσμα.

Η κρίση έχει ήδη επηρεάσει:

• τις τιμές καυσίμων,
• το κόστος μεταφορών,
• τα τρόφιμα,
• τη βιομηχανική παραγωγή,
• τους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας,
• ακόμη και τα επιτόκια και τον πληθωρισμό διεθνώς.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η κυβέρνηση Τραμπ εξετάζει ακόμη και προσωρινή αναστολή του ομοσπονδιακού φόρου καυσίμων, καθώς η κοινωνική δυσαρέσκεια αυξάνεται ραγδαία.

Επιστροφή των «φόρων υπερκερδών»

Η νέα ενεργειακή κρίση επαναφέρει δυναμικά τη συζήτηση περί μόνιμης φορολόγησης των υπερκερδών των πετρελαϊκών εταιρειών.

Μετά το σοκ του 2022, αρκετές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις είχαν επιβάλει προσωρινούς windfall taxes, όμως περιβαλλοντικές οργανώσεις και οικονομικοί αναλυτές υποστηρίζουν ότι οι φόροι απέδωσαν ελάχιστα σε σχέση με τα πραγματικά κέρδη των εταιρειών, λόγω μεταφοράς κερδών σε φορολογικούς παραδείσους και λογιστικών τεχνασμάτων.

Η Greenpeace ζητά πλέον:

• μόνιμο φόρο στα κέρδη πετρελαίου και φυσικού αερίου,
• παγκόσμιο φορολογικό μηχανισμό μέσω του ΟΗΕ,
• χρηματοδότηση ΑΠΕ,
• στήριξη νοικοκυριών,
• επενδύσεις σε αποθήκευση ενέργειας και ενεργειακή αυτονομία.

Η Ευρώπη μπροστά σε στρατηγικό αδιέξοδο

Η κρίση αναδεικνύει ξανά το κεντρικό γεωπολιτικό ερώτημα της επόμενης δεκαετίας:

Μπορεί η Ευρώπη να διατηρήσει ενεργειακή ασφάλεια χωρίς εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα;

Παρά τις επενδύσεις στις ανανεώσιμες πηγές, η ΕΕ παραμένει εκτεθειμένη στις διακυμάνσεις του πετρελαίου και του LNG. Η ενεργειακή μετάβαση επιταχύνεται, όμως η πραγματικότητα δείχνει ότι το παγκόσμιο σύστημα εξακολουθεί να κινείται γύρω από το πετρέλαιο.

Η πρώτη Διεθνής Διάσκεψη για τη Μετάβαση από τα Ορυκτά Καύσιμα στην Santa Marta επανέφερε τη δέσμευση δεκάδων χωρών για σταδιακή απεξάρτηση από άνθρακα, πετρέλαιο και φυσικό αέριο. Ωστόσο, οι νέες πολεμικές συγκρούσεις αποδεικνύουν ότι η γεωπολιτική της ενέργειας παραμένει ο βασικός μηχανισμός παγκόσμιας ισχύος.

Η ελληνική διάσταση

Στην Ελλάδα, η νέα διεθνής κρίση αναμένεται να μεταφραστεί σε:

• αυξημένο ενεργειακό κόστος,
• ακριβότερα καύσιμα,
• πίεση στα τιμολόγια ρεύματος,
• ανατιμήσεις στην εφοδιαστική αλυσίδα και στα τρόφιμα.

Περιβαλλοντικές οργανώσεις ζητούν από την ελληνική κυβέρνηση να εγκαταλείψει τα σχέδια επέκτασης υποδομών ορυκτού αερίου και νέων εξορύξεων, επιμένοντας σε στρατηγική ΑΠΕ, αποθήκευσης ενέργειας και εξοικονόμησης.

Η μεγάλη εικόνα όμως είναι βαθύτερη:

Ο νέος πόλεμος στη Μέση Ανατολή δεν είναι μόνο στρατιωτικός. Είναι ένας πόλεμος ελέγχου ενεργειακών ροών, χρηματοπιστωτικής ισχύος και γεωοικονομικής επιρροής. Και όπως συμβαίνει σχεδόν πάντα στην ιστορία του πετρελαίου, οι κοινωνίες πληρώνουν την κρίση, ενώ οι ενεργειακοί γίγαντες καταγράφουν ιστορικά κέρδη.

Πηγή: pagenews.gr

Γράψτε το σχόλιο σας

• Αρκτική σε στεφάνη φωτιάς: ΝΑΤΟ–Ρωσία–Κίνα σε αγώνα ενέργειας, ναυτιλίας και παγκόσμιας ισχύος – Νέα εποχή!!!

• Ο Τραμπ χτυπά το κινεζικό πετρέλαιο του Ιράν πριν τη συνάντηση με Σι

• Ο Τραμπ αδειάζει τα στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου – Μάχη για τη βενζίνη και το Ιράν

• Μετά το Ορμούζ: γιατί η ασφάλεια του Κόλπου δεν μπορεί να βασιστεί μόνο στην αποτροπή

• Η ρήξη της UAE με OPEC: Τέλος εποχής για το πετρέλαιο και νέα γεωενεργειακή τάξη

• Saudi Aramco και ADNOC «σπάνε» τον αποκλεισμό του Ορμούζ εν μέσω πολεμικών κινδύνων